سيد صادق سجادى
50
تاريخ برمكيان ( فارسى )
اگر اين ادّعا را نادرست بدانيم يا دليلى بر صحت آن به دست نيايد ، بايد گفت آن روايت كه مىگويد خالد در سال 90 ق زاده شد و مادرش از شاهزادگان سلسلهء محلى چغانيان بود « 1 » پذيرفتنىتر به نظر مىرسد . ابن فقيه و ياقوت همين گزارش را آوردهاند و ابن اثير نيز داستان استلحاق برمكيان را معتبر ندانسته است . نيز با توجه به همه روايتهايى كه از اسلام برمك سخن گفتهاند ، و به رغم اتهامش به زرتشتىگرايى « 2 » ، چنين مىنمايد كه خالد مسلمان زاده شد . نزديكى او به دستگاه خلفا و اين كه از سعيد بن مسملة بن هشام بن عبد الملك نقل كردهاند كه مىگفت خالد از كودكى چنان با مسلمة بن عبد الملك انس داشت كه با او بر يك بستر مىخوابيد و همپاى او رشد يافت « 3 » ، مىتواند مؤيّد همين معنى باشد ، و هم مىتواند ورود برمك به دمشق در اواخر ايام عبد الملك يا اندكى پس از او را تأييد كند . ابن عساكر كنيه او را ابو العباس آورده « 4 » ولى از وجود پسرى به نام عباس براى او اطلاعى نداريم و در اين صورت كنيه مذكور صرفا نمادين خواهد بود . به هر حال دربارهء دوران حيات خالد تا آنگاه كه به عنوان يكى از داعيان و مبلّغان دعوت عباسى در صحنهء تاريخ ظاهر شد اطلاع چندانى در دست نيست . امّا گفتهاند كه برمك به روزگار خلافت هشام به جرجان رفت و دختر يزيد بن براء را به همسرى خالد درآورد « 5 » . 1 - خالد و دعوت عباسى مورخان دربارهء تاريخ و چگونگى پيوستن خالد به دعوت عباسى - به رغم آنكه از موقعيت برمك و خالد در دستگاه امويان سخن راندهاند - اطلاع چندانى به دست ندادهاند و اين شايد به سبب طبيعت دعوت مخفى عباسى بوده باشد . ابن الابار به صراحت آورده كه خالد نخست به نزد محمد بن على رفت و آمد داشت و سپس به ابراهيم پيوست « 6 » ؛ اما از چگونگى و تاريخ اين پيوست و رابطه اطلاعى به دست نداده است . گرچه ابن ازرق آورده كه برمك چون محمّد بن على بن عبد اللّه بن عباس را ديد و شناخت ، پيشبينى كرد كه خلافت به خاندان او مىرسد و خالد را تشويق كرد كه به او
--> ( 1 ) . ابن فقيه ، همانجا ؛ ابن خلكان ، 1 / 332 ؛ ابن عساكر ، 5 / 414 . ( 2 ) . ابن عساكر ، 5 / 413 . ( 3 ) . ابن ازرق ، شذرات . . . ، ص 12 . ( 4 ) . تاريخ دمشق ، 5 / 413 . ( 5 ) . ابن ازرق ، ص 13 . ( 6 ) . اعتاب الكتاب ، 65 .